موتور سیرکولاتور چیست؟
موتور سیرکولاتور یکی از مهم ترین و اصلی ترین قطعات تشکیل دهنده پمپ سیرکولاتور محسوب می شود. پمپ سیرکولاتور که از آن به عنوان پمپ سیرکولاسیون نیز یاد می شود، یک نوع پمپ کم فشار کوچک است که در یک سیستم بسته یا سیستم های گرمایشی مرکزی نظیر شوفاژ و چیلر سیالات (آب گرم یا سرد) را به صورت اجباری به گردش در می آورد.
معمولاً در پمپ سیرکولاتور، نیروی لازم برای حرکت و چرخش پروانه به واسطه موتور سیرکولاتور تأمین می شود. در واقع مهم ترین و اصلی ترین وظیفه موتور سیرکولاتور، تأمین انرژی مورد نیاز برای چرخش پروانه موتور است.
زیرا تا زمانی که پروانه شروع به حرکت نکند، آب نمی تواند از یک نقطه به سمت کل شبکه لوله کشی حرکت کند. با شروع به حرکت پروانه موتور، آب نیز از یک نقطه شروع به حرکت می کند و در کل شبکه لوله کشی پخش می شود. سپس دوباره به منبع اصلی باز می گردد. در واقع در سیستم های گرمایشی و سرمایشی فرایند انتقال گرما یا سرما به همه نقاط ساختمان، از طریق گردش آب به واسطه موتور پمپ در رادیاتورها صورت می گیرد.
تفاوت سیرکولاتور خطی و زمینی
موتور سیرکولاتور از نظر نحوه نصب شامل دو نوع زمینی و خطی است و هر کدام از این دو نوع به شکل متفاوتی روی سیستم لوله کشی قرار می گیرند.
پمپ های سیرکولاتور خطی به صورت مستقیم بر روی لوله کشی قرار می گیرند. به عبارت دیگر برای نصب و استفاده از این نوع سیرکولاتور باید آب از یک سمت وارد و از سمت دیگر پمپ خارج شود. در واقع این نوع پمپ هم مانند یک شیر در مسیر لوله قرار می گیرد و بیشتر برای فضاهای محدود مناسب و کاربردی است. ناگفته نماند که سیرکولاتور خطی در مقایسه با زمینی، فرآیند نصب و استفاده راحت تری دارد.
سیرکولاتور زمینی بر خلاف خطی، روی لوله ها قرار نمی گیرد. بلکه بر روی یک سکو یا پایه بر روی زمین نصب می شود. این نوع پمپ بیشتر برای سیستم های بزرگ و فشار بالا به کار می رود و برای نصب و استفاده به فضای کافی نیاز دارد.
با توجه به توضیحات فوق باید گفت که سیرکولاتور زمینی در مقایسه با خطی، فرآیند نصب پیچیده تر و تخصصی تری دارد. همچنین برای نصب و استفاده از آن به فضای بیشتری نیاز است.
کاربرد موتور سیرکولاتور در سیستم گرمایش
سیرکولاتورها در سیستم های گرمایشی نظیر شوفاژ برای توزیع یکنواخت گرما و بازگشت آب سرد به منبع و به جریان انداختن آب در سیستم لوله کشی به کار می روند.
سیستم های گرمایشی آب توسط بویلر گرم می شود. سپس موتور سیرکولاتور در داخل لوله های سیستم، آب گرم و داغ را به گردش در می آورد و از این طریق آب را به سمت رادیاتورهای طبقات مختلف و دورتر از دیگ یا بویلر هدایت می کند. به این ترتیب منجر به توزیع یکنواخت گرما در همه نقاط ساختمان می شود.
در صورتی که آب داخل لوله ها به حرکت در نیاید، گرما دیگر به نقاط دورتر نمی رسد و فقط در نزدیکی دیگ باقی می ماند. پس سیستم های گرمایشی دیگر نمی توانند فضای ساختمان را به صورت یکنواخت گرم کنند و عملاً عملکرد مطلوب خود را از دست می دهند.
آب پس از حرکت در رادیاتورها و رسیدن به نقاط دورتر از دیگ، به مرور دما و حرارت خود را از دست می دهد و سرد می شود. سپس موتور سیرکولاتور برای ادامه چرخه گرما در رادیاتورها، مجدداً آب سرد را به دیگ برمی گرداند تا دوباره گرم شود. به این ترتیب با تکرار این روند، سیستم های گرمایشی دمای محیط را در یک درجه مطلوب و یکنواخت حفظ می کنند.
نحوه انتخاب موتور سیرکولاتور مناسب
برای انتخاب موتور سیرکولاتور مناسب بر اساس شرایط، باید پارامترهای مختلفی را در نظر گرفت که اصلی ترین و مهم ترین آنها حد فشار و دبی حجم است. منظور از دبی حجم، مقداری آبی است که در یک واحد زمان توسط موتور در سیستم جابجا می شود.
معمولاً حجم آب یا دبی حجم بر اساس متر مکعب بر ساعت یا لیتر بر دقیقه مورد محاسبه قرار می گیرد. مهندسان تأسیسات برای انتخاب مطلوب و کاربردی در این زمینه، معیارهای مختلفی نظیر تعداد رادیاتورها و مساحت ساختمان را در نظر می گیرند. به عبارت دیگر برای انتخاب یک موتور سیرکولاتور با دبی مناسب، باید تعداد رادیاتورها و مساحت ساختمان مورد توجه قرار بگیرد.
حد فشار نیز شامل حداکثر فشاری است که پمپ باید بتواند برای مقابله با افت فشار ناشی از اصطکاک موجود در لوله ها، شیرآلات، زانویی ها و رادیاتورها تولید کند. به عبارت دیگر، پمپ برای آنکه بتواند آب را به بالاترین نقطه سیستم برساند، باید بر اصطکاک ناشی از عوامل فوق در سیستم غلبه کند.
به همین دلیل در هنگام خرید و انتخاب موتور سیرکولاتور باید حد فشار آن را نیز بر اساس شرایط در نظر گرفت. علاوه بر موارد مذکور، توجه به توان و قدرت موتور بر اساس وات نیز اهمیت زیادی دارد. زیرا قدرت موتور باید به نحوی باشد که بتواند بر اساس شرایط به راحتی پروانه پمپ را بچرخاند.
توجه به کیفیت برد، ویژگی ها و قابلیت های موتور نیز از دیگر عوامل مهم خرید در این رابطه محسوب می شوند. در واقع کسانی که می خواهند از موتور انتخابی خود برای خرید نتیجه مطلوب و رضایت بخشی دریافت کنند، باید کیفیت ساخت و برند آن را در نظر بگیرند. زیرا به طور کلی محصولات متعلق به برندهای مطرح و خوشنام فعال در این حوزه، عملکرد بهینه تر و طول عمر بالاتری دارند.
قیمت موتور سیرکولاتور پمپ آب
قیمت موتور سیرکولاتور تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار دارد. به طور کلی مهم ترین عوامل تأثیرگذار بر قیمت این دسته از تجهیزات شامل توان موتور، جنس بدنه پمپ (که معمولاً به همراه موتور ارائه می شود)، قابلیت ها و امکانات موتور و برند و کیفیت موتور است. همانطور که عنوان شد، محصولات متعلق به برندهای مطرح و بین المللی نظیر پنتاکس، گراندفوس و زیمنس در مقایسه با دیگر موارد، کیفیت عملکرد و طول عمر بیشتر و در نتیجه قیمت بالاتری دارند.
همچنین موتورهای قوی تر با توان بالاتر با قیمت بیشتری به فروش می رسند. البته برای انتخاب موتور با توان مناسب باید اندازه سیستم را نیز در نظر گرفت. هر چقدر توان موتور بیشتر باشد، هزینه مورد نیاز برای خرید آن نیز بالاتر می رود. برخی از موتورها با بدنه های پلاستیکی ارائه می شوند؛ اما برخی دیگر دارای بدنه های استیل و چدنی هستند.
معمولاً پمپ های استیل و چدنی نسبت به پلاستیکی با قیمت بیشتری به فروش می رسند. البته در این رابطه ابعاد و اندازه پمپ نیز مهم است. زیرا هر چقدر ابعاد پمپ بزرگتر باشد، قیمت آن بالاتر می رود. برخی از موتورها دارای قابلیت های هوشمندی نظیر سنسور تنظیم دور هستند. مسلماً این دسته از تجهیزات در مقایسه با مدل های تک سرعته ساده، کاربری بهتر و قیمت بالاتری دارند.
نحوه تعمیر موتور سیرکولاتور
تعمیر موتور سیرکولاتور یک فرآیند تخصصی به شمار میرود و نیاز به آشنایی با ساختار داخلی موتورهای الکتریکی دارد. به همین دلیل برای دریافت خدمات در این حوزه حتماً باید به مراکز تعمیر معتبر مراجعه کرد. در این مراکز معمولاً تکنسینهای متخصصی فعالیت دارند که در زمینه تعمیر الکتروموتور صنعتی و سیمپیچی مجدد موتورهای سهفاز و تکفاز نیز تجربه و مهارت بالایی دارند.
برخی از مشکلات ساده در این موتورها نظیر گیر کردن پروانه به دلیل زنگزدگی یا رسوبات توسط خود کاربر نیز قابل رفع هستند. در چنین شرایطی کاربر برای تمیزکاری پروانه و محور، ابتدا باید برق را قطع کرده و پمپ را باز کند. اما خرابیهایی که شامل مشکلات پیچیدهتر و فنیتر هستند، بدون حضور متخصص برطرف نمیشوند. برای مثال خرابی بلبرینگها، سوختگی سیمپیچ و آسیب قطعات الکترونیکی نیاز به بررسی توسط کارشناس تعمیر سرووموتور یا تعمیرکار حرفهای الکتروموتور دارد.
در مواقعی که پمپ به طور کامل از کار بیفتد و برای راهاندازی سیستم به تعویض کامل پمپ یا موتور نیاز باشد، بهتر است از تعمیرکاران تخصصی فعال در زمینه تعمیر و سیمپیچی الکتروموتور صنعتی کمک گرفت. ناگفته نماند در صورت خرابی سیمپیچ، تعویض کامل موتور معمولاً گزینهای سریعتر و اقتصادیتر است، زیرا فرآیند سیمپیچی مجدد ممکن است هزینه و زمان بیشتری داشته باشد.
موتور سیرکولاتور الکتروژن
موتور سیرکولاتور الکتروژن از جمله محصولات تولید داخل به شمار می رود. این نوع از موتورها در مقایسه با محصولات مشابه وارداتی قیمت مناسب تر و خدمات پس از فروش بهتری دارند. همچنین یک انتخاب مناسب و مقرون به صرفه برای سیستم های کوچک خانگی محسوب می شوند. بنابراین سیرکولاتور الکتروژن برای کسانی که به دنبال گزینه مناسب و مقرون به صرفه هستند انتخاب مناسبی است.
موتور سیرکولاتور پنتاکس
پنتاکس یک برند ایتالیایی معرف در حوزه تولید موتور سیرکولاتور به شمار می رود. شرکت پنتاکس موتورهای بسیار با کیفیت و مقاومی را برای مصارف تجاری و مسکونی تولید و ارائه می دهد.
موتور سیرکولاتور زیمنس
زیمنس یکی دیگر از بهترین تولیدکنندگان فعال در این حوزه محسوب می شود و یکی از برندهای خوشنام آلمانی است. تولیدات این برند برای تجهیزات بزرگ و صنعتی بسیار مناسب و کاربردی هستند. زیرا سیرکولاتورهای برند زیمنس عملکرد پایدار، راندمان عالی و طول عمر فوق العاده بالایی دارند. به همین دلیل برای بارهای سنگین و سیستم های بزرگ بهترین عملکرد را ارائه می دهند.
تفاوت موتور سیرکولاتور با پمپ سانتریفیوژ
سیرکولاتور و پمپ سانتریفیوژ از نظر ساختار عملکردی و طراحی با یکدیگر تفاوت دارند. همانطور که عنوان شد، پمپ های سیرکولاتور با هدف جابجایی حجم زیادی از سیالات با فشار یا حد نسبتاً کم و دبی بالا طراحی و تولید می شوند. همچنین این پمپ ها اغلب در سیستم های بسته نظیر شوفاژ به کار می روند و ابعاد و اندازه کوچک و جمع و جوری دارند.
اما پمپ سانتریفیوژ با هدف جابجایی سیالات با هد بالا یا فشار نسبتاً بالا و دبی متغیر طراحی و تولید می شوند و اغلب در سیستم های باز به کار می روند. بطور کلی پمپ سانتریفیوژها برای سیستم های صنعتی و انتقال آب استخر به طبقات بالا بهترین عملکرد را ارائه می دهد و در این موارد بسیار کاربردی هستند. باید گفت که پمپ های سانتریفیوژ در مقایسه با سیرکولاتورها قدرت موتور بیشتر و ابعاد و اندازه بزرگ تری دارند.
دلایل سوختن موتور سیرکولاتور
به طور کلی یکی از مهم ترین و اصلی ترین دلایلی که منجر به سوختگی موتور سیرکولاتور می شود، اعمال فشار زیاد بر آن است. همچنین در مواقعی که از این موتورها به صورت غیرعادی استفاده شود نیز در معرض آسیب قرار می گیرند و احتمال سوختگی در آنها افزایش پیدا می کند.
دیگر عواملی که منجر به سوختگی موتور سیرکولاتور می شوند، شامل کارکرد بدون آب یا خشک، نوسانات برق، گیرپاژ پروانه و آب بندی ضعیف موتور است. زمانی که موتور به دلایلی نظیر پایین بودن سطح آب در دیگ یا وجود هوای شدید در سطح آب، به صورت خشک کار کند، سیل مکانیکی و بلبرینگ های آن به شدت و با سرعت بالا داغ می شوند و همین عامل موتور را در معرض آسیب و سوختگی قرار می دهد.
همچنین ولتاژ بیش از حد و یا کمبود ولتاژ نیز به سیم پیچی موتور آسیب می زند و منجر به سوختگی آن می شود. گاهی اوقات به دلایل مختلفی نظیر وجود جسم خارجی یا رسوبات در موتور، پروانه قفل می شود. در چنین شرایطی موتور با حداکثر توان خود تلاش می کند که پروانه را از حالت گیرپاژ در بیاورد و آن را بچرخاند. این مشکل به شدت به سیم پیچ ها آسیب می زند و منجر به ذوب شدن آنها می شود.
در نتیجه موتور سیرکولاتور می سوزد. زمانی که سیل مکانیکی موتور خراب شود، سیستم آب بندی آن آسیب می بیند، در نتیجه به دلیل نفوذ آب به داخل محفظه موتور، سیم پیچ و موتور بخاطر قرار گیری در معرض اتصالات کوتاه می سوزد.
روش هوا گیری پمپ سیرکولاتور
یکی از مهم ترین اقدامات برای استفاده بهینه از سیرکولاتور و همچنین اطمینان از عملکرد صحیح این دسته از پمپ ها، هوا گیری است. همچنین هوا گیری درست و صحیح علاوه بر افزایش راندمان موتور، منجر به کاهش سر و صدای آن در حین کار می شود. هوا گیری سیرکولاتور با رعایت چند نکته ساده به راحتی امکان پذیر است و حتی کاربر نیز می تواند بدون نیاز به حضور متخصص و تعمیرکار این کار را انجام دهد.
برای هوا گیری پمپ در اولین اقدام باید پمپ سیرکولاتور و همچنین منبع حرارت و یا دیگ را خاموش نمود. سپس باید صبر کرد تا فشار سیستم و دمای آب کاهش پیدا کند. پس از افت فشار و کاهش دمای آب باید پیچ هوا گیری پمپ را باز نمود. در بیشتر پمپ های سیرکولاتور معمولاً پیچ هوا گیری در بالای محفظه موتور و روی بدنه پمپ قرار دارد و شامل یک پیچ کوچک است. این پیچ با استفاده از یک پیچ گوشتی کوچک به راحتی باز می شود.
معمولاً در مواقعی که موتور دچار هوا گرفتگی شده باشد، هوای داخل آن با صدای فیس فیس به بیرون راه پیدا می کند. پس از خروج کامل هوا باید بلافاصله پیچ هوا گیری را دوباره در محل آن قرار داد و آن را محکم کرد. در واقع به محض آنکه به جای خروج هوا از پیچ هوا گیری، آب تمیز و بدون حباب خارج شد، باید بلافاصله اقدام به بستن پیچ نمود. در انتهای کار برای اطمینان از انجام درست روند هوا گیری، باید پمپ و سپس دیگ را روشن کرد و عملکرد پمپ را مورد بررسی قرار داد.
سوالات متداول
موتور سیرکولاتور چیست و وظیفه اصلی آن کدام است؟
موتور سیرکولاتور قطعه اصلی پمپ سیرکولاتور است و وظیفه اصلی آن تأمین انرژی لازم برای چرخش پروانه پمپ است.
اصلی ترین پارامترها برای انتخاب موتور سیرکولاتور مناسب کدامند؟
دو پارامتر اصلی و مهم برای انتخاب موتور سیرکولاتور مناسب شامل حد فشار (حداکثر فشاری که پمپ باید تولید کند) و دبی حجم (مقدار آبی که در واحد زمان جابجا می شود) است
چه عوامل به طور مستقیم موجب سوختگی سیم پیچی موتور می شوند؟
عواملی نظیر کارکرد بدون آب، نوسانات برق، گیرپاژ پروانه و نفوذ آب به محفظه پمپ به دلیل خرابی سیل مکانیکی موجب سوختگی موتور سیرکولاتور می شوند.
چرا در صورت خرابی سیم پیچ، تعویض پمپ و موتور بهتر از تعمیر سیم پیچ است؟
زیرا فرآیند تعویض پمپ و موتور هزینه و زمان کمتری نسبت به تعمیر سیم پیچ می برد.
معتبرترین برندهای وارداتی موتور سیرکولاتور چه مواردی هستند؟
معتبرترین برندهای موتور سیرکولاتور شامل پنتاکس (ایتالیا)، گراندفوس و زیمنس (آلمان) هستند.
تفاوت اصلی بین سیرکولاتور خطی و زمینی چیست؟
تفاوت اصلی این نوع موتور در نحوه نصب آنها است. سیرکولاتور خطی مستقیماً بر روی لوله کشی نصب می شود. اما سیرکولاتور زمینی بر روی یک سکو یا پایه روی زمین نصب می شود.
مقالات پیشنهادی
