تعمیر و سیم پیچی الکتروموتور سنگین

تعمیر و سیم پیچی الکتروموتور سنگین به تجربه و مهارت بالایی نیاز دارد و یک فرایند تخصصی محسوب می‌شود. این فرایند به منظور جلوگیری از ایجاد خرابی‌های بیشتر و بازیابی عملکرد بهینه موتور صورت می‌گیرد. تعمیرکار متخصص برای این منظور ابتدا باید تمامی اجزای مکانیکی و الکتریکی موتور را با دقت مورد بررسی قرار دهد تا بتواند هرگونه ایراد در هسته استاتور، سیستم‌های سیم‌پیچی، بلبرینگ‌ها و روتور را پیدا کند. سپس با توجه به دانش و تخصص خود و نوع ایراد موجود در سیستم، روش استاندارد و مناسب را برای تعمیر انتخاب کند. در ادامه این مطلب به صورت جامع مراحل تعمیر و سیم پیچی الکتروموتورهای سه فاز و سنگین مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

معرفی الکتروموتورهای سنگین

الکتروموتور برای تبدیل نیروی الکتریکی به نیروی مکانیکی به کار می‌رود و تقریباً عملکردی برعکس دینام صنعتی یا ژنراتور دارد. این دسته از تجهیزات به دو صورت تک فاز و سه فاز تولید و عرضه می‌شوند. الکتروموتورهای تک فاز شامل همان موتورهای الکتریکی معمول هستند و برای لوازم خانگی، وسایل نقلیه و تجهیزات کوچک به کار می‌روند.
الکتروموتورهای سه فاز یا سنگین برای تولید حرکت چرخشی از سیستم برق سه فاز استفاده می‌کنند. این تجهیزات به لطف برخورداری از تغذیه سه فاز متناوب و سه سیم پیچ در استاتور می‌توانند از طریق ایجاد میدان مغناطیسی دوار، حرکت روتور را تحریک کنند. این فرآیند به‌واسطه جریان سه‌فاز متناوب که به سیم‌پیچ‌ها وارد می‌شود، انجام می‌شود. میدان مغناطیسی دوار ایجاد شده در استاتور، موجب چرخش روتور می‌شود که به‌واسطه این طراحی موتور، قدرت بالاتری در مقایسه با موتورهای تک‌فاز ارائه می‌دهد.
این موتورها برای مصارف سنگین به کار می‌روند و نسبت به موتورهای معمولی و تک فاز توان و قدرت بیشتری دارند. بطور کلی همه الکتروموتورهایی که دارای ولتاژ ۱۲ کیلووات الی ۱۵ کیلووات هستند، جزو الکتروموتورهای سنگین به شمار می‌روند. این موتورها علاوه بر برخورداری از توان و قدرت بالا، از نظر وزن، ابعاد و اندازه نیز بزرگ هستند.
نوع عایق سیم‌پیچی الکتروموتورهای سنگین از نوع استاتور است که نقش موثری در بهبود عملکرد این موتورها دارد. عایق‌های میکای حرارتی که برای سیم‌پیچی‌های سنگین به کار می‌روند، مقاوم در برابر حرارت بالا بوده و از اتصال کوتاه جلوگیری می‌کنند.

ویژگی‌ها و کاربردهای الکتروموتورهای سنگین

الکتروموتورهای سنگین یکی از تجهیزات مهم و موثر در صنایع محسوب می‌شوند و کاربردهای زیادی دارند. همچنین این دسته از تجهیزات در کنار برخورداری از عملکرد پایدار، دارای تطبیق‌پذیری گسترده و بازدهی بالایی هستند. از این رو امروزه صاحبان بسیاری از صنایع برای تبدیل انرژی الکتریکی به مکانیکی از این تجهیزات استفاده می‌کنند.
مهم‌ترین ویژگی‌های قابل ذکر برای این تجهیزات برخورداری از توان پیوسته، کارایی بالا و ساختار ساده است. البته اصلی‌ترین و مهم‌ترین ویژگی الکتروموتورهای سنگین برخورداری از تغذیه ۳ فاز AC (جریان متناوب) است. همچنین این دسته از تجهیزات به دلیل برخورداری از میدان مغناطیسی دوار و یکنواخت، عملکردی آرام و بدون لرزش و راندمان بالایی دارند. دیگر ویژگی این تجهیزات که آن‌ها را برای استفاده در محیط‌های کاری سخت مناسب و کاربردی می‌کند، ساختار مستحکم است.

فرآیند تعمیر الکتروموتور سنگین

تعمیر الکتروموتور سنگین یک فرآیند پیچیده و دشوار به شمار می‌رود. از این رو کسانی که فاقد دانش، تجربه و تخصص مرتبط هستند، نمی‌توانند در این رابطه عملکرد قابل قبولی ارائه دهند. در واقع این فرآیند مهم و حساس فقط باید به دست کسانی که به اندازه کافی ماهر و با تجربه هستند صورت بگیرد. زیرا در غیر این صورت نه تنها ایرادهای موجود در موتور به درستی شناسایی نمی‌شوند، بلکه ممکن است موتور در معرض خرابی‌های دیگر نیز قرار بگیرد. پس مهم‌ترین و اصلی‌ترین نکته برای تعمیر این وسیله انتخاب یک تعمیرکار وارد و کاربلد است.

تفاوت الکتروموتورهای سنگین با سایر موتورهای صنعتی

با توجه به توضیحات ارائه‌شده در مطالب قبلی باید گفت که یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های موجود بین الکتروموتورهای سنگین و دیگر موتورهای صنعتی، قدرت و توان بالای آن‌ها است. این دسته از تجهیزات در بخش ثابت موتور خود سه سیم پیچ دارند و این سیم پیچ‌ها به منبع ولتاژ سه فاز متصل هستند. به این ترتیب میدان مغناطیسی حاصل از جریان‌های دوار ایجاد شده در داخل استاتور این موتورها منجر به ایجاد حرکت چرخشی پرقدرت‌تری در موتور می‌شود. در نتیجه، قدرت و توان آن‌ها در مقایسه با دیگر الکتروموتورها بیشتر و بالاتر است. همانطور که در مطالب قبلی نیز به این نکته اشاره شد، الکتروموتورهای سنگین از نظر وزن و ابعاد نیز نسبت به دیگر الکتروموتورهای سنگین‌تر و بزرگتر هستند.

مراحل اولیه عیب‌یابی موتور سنگین

اصلی‌ترین مرحله تعمیر الکتروموتور سنگین عیب‌یابی است. فرآیند عیب‌یابی با توجه به علائم و نشانه‌های خرابی و همچنین با استفاده از یک سری تجهیزات و ابزارهای مخصوص نظیر مولتی‌متر دیجیتال، میگر، ارتعاش‌سنج، ترمومتری لیزری و تستر خازن صورت می‌گیرد. یکی از نکات مهم این مرحله از تعمیر توجه به علائم و نشانه‌های خرابی است. زیرا تشخیص صحیح ایراد و خرابی موجود در دستگاه با توجه به علائم و نشانه‌ها صورت می‌گیرد.
در این مرحله، رطوبت و دمای بالای موتور که باعث تخریب عایق سیم‌پیچ‌ها و کاهش مقاومت آن‌ها می‌شود نیز باید بررسی شود.

روش‌های تعمیر و تعویض قطعات موتور سنگین

برای تعمیر موتورهای سنگین روش‌های تخصصی مختلفی وجود دارد. بهترین و مناسب‌ترین روش باید متناسب با نوع ایراد موجود در موتور انتخاب شود. به همین دلیل شناسایی و عیب‌یابی دقیق مشکلات بسیار مهم است.
فرآیند تعمیر الکتروموتور طی مراحل و اقدامات مختلفی نظیر تعمیر یا تعویض سیم‌پیچ‌های استاتور، بازسازی و تنظیم روتور، روان‌کاوی و تعویض بلبرینگ‌ها، اصلاح سیستم‌های حفاظتی و کنترلی و در خاتمه تست نهایی عملکرد موتور انجام می‌شود.

سیم پیچی الکتروموتور سنگین

یکی از خرابی‌های رایج الکتروموتورهای سنگین وجود ایراد در سیم‌پیچی استاتور است. به عبارت دیگر سیم‌پیچی استاتور ممکن است به دلایل مختلفی نظیر قرار گرفتن در معرض جریان کششی بالا، اضافه بار زیاد و افزایش دمای سیم‌پیچ آسیب ببیند و یا حتی به طور کامل بسوزد.
هنگامی که سیم‌پیچی استاتور در معرض جریان کششی بالا و اضافه بار بیش از حد قرار می‌گیرد، دمای آن به شدت بالا می‌رود. در نتیجه، عایق‌های الکتریکی سیم‌پیچ از بین می‌روند. به این ترتیب حلقه‌های سیم‌پیچ در معرض اتصال با هم قرار گرفته و از این طریق جریان موجود در آن‌ها به شدت افزایش پیدا می‌کند. در نتیجه با تخریب عایق الکتریکی، سیم‌پیچ‌ها به شدت در معرض سوختگی قرار می‌گیرند و از بین می‌روند.

تعمیر موتور AC و DC سنگین

موتورهای AC و DC در صنایع مختلف کاربرد زیادی دارند، و خرابی این موتورها می‌تواند خسارات مالی جبران‌ناپذیری را به همراه داشته باشد. موتورهای AC به دلیل طراحی ساده‌تر و مقاوم‌تر از موتورهای DC بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرند، در حالی که موتورهای DC نیاز به مراقبت بیشتری دارند زیرا دارای برس و کوموتاتور هستند که در معرض فرسودگی و خرابی هستند

نفوذ رطوبت به داخل سیم‌پیچ

نفوذ رطوبت به داخل سیم‌پیچ از دیگر عوامل تخریبی این قطعه در الکتروموتورهای سنگین محسوب می‌شود. رطوبت می‌تواند باعث کاهش مقاومت عایقی سیم‌پیچ‌ها و در نتیجه نشت جریان در آن‌ها شود. همچنین، باعث خوردگی قطعات فلزی موتور نیز خواهد شد که بر طول عمر موتور تاثیر منفی می‌گذارد.